“ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ରାତିର ସେଇ ମାୟାବୀ ଜହ୍ନ ଆଲୋକ ଏବଂ ବାଦାମ ଫୁଲର ବାସ୍ନା ଭିତରେ ହଜିଯାଇଥିବା ଏକ ଅଧୁରା ପ୍ରେମର କାହାଣୀ। କୃଷ୍ଣ ଚନ୍ଦରଙ୍କ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଗଳ୍ପ ‘ପୂରେ ଚାନ୍ଦ କୀ ରାତ’ର ସୁନ୍ଦର ଓଡ଼ିଆ ରୂପାନ୍ତର। ଜୀବନ ବଦଳିଯାଏ, ହେଲେ ପ୍ରେମ କେବେ ମରେନାହିଁ। ପଢ଼ନ୍ତୁ ଏହି ହୃଦୟସ୍ପର୍ଶୀ ବ୍ଲଗ୍ ପୋଷ୍ଟ୍।”
ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ରାତି
ମୂଳ ଲେଖକ: କୃଷ୍ଣ ଚନ୍ଦର
ଏପ୍ରିଲ ମାସର ସମୟ ଥିଲା। ବାଦାମ ଗଛର ଡାଳଗୁଡ଼ିକ ଫୁଲରେ ଭରି ଯାଇଥିଲା ଏବଂ ପବନରେ ବରଫର ଶୀତଳତା ଥାଇ ମଧ୍ୟ ବସନ୍ତର ମଧୁରତା ଆସିଯାଇଥିଲା। ଗଗନଚୁମ୍ବୀ ପାଇନ୍ (ତଙ୍ଗ) ଗଛଗୁଡ଼ିକ ତଳେ ଥିବା ମଖମଲି ଗାଲିଚା ସଦୃଶ ଘାସ ଉପରେ କେଉଁଠି କେଉଁଠି ବରଫର ଖଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକ ଧଳା ଫୁଲ ଭଳି ଫୁଟିଥିବା ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଆସନ୍ତା ମାସ ସୁଦ୍ଧା ଏହି ଧଳା ଫୁଲଗୁଡ଼ିକ ଏହି ଘାସରେ ଲୀନ ହୋଇଯିବେ, ଘାସର ରଙ୍ଗ ଗାଢ଼ ସବୁଜ ହୋଇଯିବ, ବାଦାମ ଡାଳରେ ସବୁଜ ବାଦାମଗୁଡ଼ିକ ପୋଖରାଜ ମଣି ଭଳି ଝଲସି ଉଠିବେ, ନୀଳ ପାହାଡ଼ଗୁଡ଼ିକର ମୁହଁରୁ କୁହୁଡ଼ି ଆପେ ଆପେ ଦୂର ହେବ ଏବଂ ଏହି ହ୍ରଦର ପୋଲ ଆରପାଖ ପାଦଚଲା ଗୋଡ଼ିଆ ରାସ୍ତାଟି ମେଣ୍ଢାମାନଙ୍କର ସେଇ ଚିହ୍ନା “ବ୍ୟା-ବ୍ୟା” ଶବ୍ଦରେ ଗୁଞ୍ଜରିତ ହେବ। ପୁଣି ସେହି ଉଚ୍ଚା ଗଛଗୁଡ଼ିକ ତଳେ ଗୋପାଳମାନେ ମେଣ୍ଢାଙ୍କ ଶରୀରରୁ ଶୀତଦିନର ମୋଟା ପଶମକୁ ଗରମ ଦିନରେ କାଟିବେ ଓ ଗୀତ ଗାଇଚାଲିବେ।
କିନ୍ତୁ ଏବେ ଏପ୍ରିଲ ମାସ ଥିଲା। ଏବେ ଯାଏଁ ଗଛଗୁଡ଼ିକରେ ନୂଆ ପତ୍ର କଅଁଳି ନଥିଲା। ପାହାଡ଼ ଉପରେ ବରଫର କୁହୁଡ଼ି ଘେରି ରହିଥିଲା। ପାଦଚଲା ରାସ୍ତାର ଛାତି ଏବେ ବି ମେଣ୍ଢାମାନଙ୍କ ଶବ୍ଦରେ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ ହୋଇନଥିଲା। ସମ୍ମଲ ହ୍ରଦରେ ଏଯାଏଁ ପଦ୍ମର ପ୍ରଦୀପ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହୋଇନଥିଲେ। ହ୍ରଦର ଗଭୀର ସବୁଜ ପାଣି ନିଜ ଛାତି ଭିତରେ ସେହି ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ରୂପକୁ ଲୁଚାଇ ବସିଥିଲା, ଯାହା ବସନ୍ତର ଆଗମନରେ ହଠାତ୍ ତା’ର ପୃଷ୍ଠଭୂମିରେ ଏକ ନିଷ୍ପାପ ଓ ନିଷ୍କପଟ ହସ ଭଳି ଫୁଟିଉଠିବ। ପୋଲ କୂଳେ କୂଳେ ବାଦାମ ଗଛର ଡାଳରେ କଢ଼ଗୁଡ଼ିକ ଚମକିବାକୁ ଲାଗିଥିଲେ। ଏପ୍ରିଲରେ ଶୀତଦିନର ଶେଷ ରାତିରେ ଯେତେବେଳେ ବାଦାମ ଫୁଲଗୁଡ଼ିକ ଜାଗିଉଠନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ସେମାନେ ବସନ୍ତର ଦୂତ ସାଜି ହ୍ରଦର ପାଣିରେ ନିଜର ପାଖୁଡ଼ାର ଡଙ୍ଗା ଭସାଇ ଦିଅନ୍ତି। ଫୁଲର ସେହି କୁନି କୁନି କିସ୍ତିଗୁଡ଼ିକ ପାଣି ଉପରେ ନାଚି ନାଚି, ଥରି ଥରି ବସନ୍ତର ଆଗମନକୁ ଅପେକ୍ଷା କରିଥାନ୍ତି।
ପୋଲର ବାଡ଼କୁ ଆଉଜି ମୁଁ ବହୁ ସମୟରୁ ତା’ର ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲି। ଅପରାହ୍ନ ଶେଷ ହେଲା। ସଞ୍ଜ ନଇଁ ଆସିଲା, ୱୁଲର ହ୍ରଦ ଆଡ଼କୁ ଯାଉଥିବା ହାଉସ୍-ବୋଟ୍ଗୁଡ଼ିକ ପୋଲର ପଥର ମେହେରାବ୍ ଭିତର ଦେଇ ଚାଲିଗଲେ ଏବଂ ଏବେ ସେଗୁଡ଼ିକ ଦିଗବଳୟର ରେଖା ଉପରେ କାଗଜ ଡଙ୍ଗା ଭଳି ଦୁର୍ବଳ ଓ ବେବଶ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ସଞ୍ଜର ସେହି ବାଇଗଣୀ-ଲାଲ ରଙ୍ଗ ଆକାଶର ଏକ କୋଣରୁ ଅନ୍ୟ କୋଣ ଯାଏଁ ବ୍ୟାପିଗଲା ଏବଂ ସେହି ରଙ୍ଗ ଧୀରେ ଧୀରେ ଧୂସର ଓ ପରେ କଳା ରଙ୍ଗରେ ବଦଳିଗଲା। ଏପରିକି ବାଦାମ ଗଛଗୁଡ଼ିକର ଆଢୁଆଳରେ ସେହି ପାଦଚଲା ରାସ୍ତା ବି ଶୋଇପଡ଼ିଲା ଏବଂ ପରେ ରାତିର ନିସ୍ତବ୍ଧତା ଭିତରେ ପ୍ରଥମ ତାରାଟି କେଉଁ ଏକ ପଥିକର ଗୀତ ଭଳି ଚମକି ଉଠିଲା। ପବନର ଶୀତଳତା ତୀବ୍ର ହେବାରେ ଲାଗିଲା ଏବଂ ନାକର ପୁଡ଼ା ତା’ର ବରଫ ଭଳି ସ୍ପର୍ଶରେ କାଲୁଆ ହୋଇଗଲା।
ଏବଂ ତା’ପରେ ଜହ୍ନ ଉଇଁଲା…
ଏବଂ ତା’ପରେ ସିଏ ଆସିଲା।
କ୍ଷିପ୍ର ପାଦରେ ଚାଲି ଚାଲି, ବରଂ ପାଦଚଲା ରାସ୍ତାର ଢାଲୁରେ ଦୌଡ଼ି ଦୌଡ଼ି, ସେ ସେହିପରି ମୋର ଅତି ପାଖକୁ ଆସି ଅଟକି ଗଲା। ସେ ଧୀରେ କହିଲା—
“ହାଏ!”
ତା’ର ନିଶ୍ୱାସ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଚାଲୁଥିଲା, ପୁଣି ଅଟକି ଯାଉଥିଲା, ପୁଣି ଦ୍ରୁତ ହେଉଥିଲା। ସେ ନିଜ ଆଙ୍ଗୁଠିରେ ମୋ କାନ୍ଧକୁ ସ୍ପର୍ଶ କଲା ଏବଂ ପରେ ନିଜ ମୁଣ୍ଡଟିକୁ ସେଠାରେ ରଖିଦେଲା। ତା’ର ଗଭୀର କଳା କେଶର ସେହି ଘନ ଜଙ୍ଗଲ ମୋ ଆତ୍ମାର ଅନ୍ତସ୍ଥଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାପିଗଲା। ମୁଁ ତାକୁ କହିଲି, “ମୁଁ ଅପରାହ୍ନରୁ ତୁମକୁ ଅପେକ୍ଷା କରିଛି।”
ସେ ହସି କହିଲା, “ଏବେ ତ ରାତି ହୋଇଗଲାଣି, କେତେ ସୁନ୍ଦର ରାତିଟିଏ।”
ସେ ନିଜର ଦୁର୍ବଳ, କୁନି ହାତଟିକୁ ମୋର ଆର କାନ୍ଧ ଉପରେ ରଖିଦେଲା ଏବଂ ଏପରି ଲାଗିଲା ସତେ ଯେମିତି ବାଦାମ ଫୁଲରେ ଭରା ଡାଳଟିଏ ନଇଁଯାଇ ମୋ କାନ୍ଧ ଉପରେ ଶୋଇପଡ଼ିଲା।
ବହୁ ସମୟ ଧରି ସେ ନୀରବ ରହିଲା। ବହୁ ସମୟ ଯାଏଁ ମୁଁ ବି ନୀରବ ରହିଲି। ପୁଣି ସେ ଆପେ ଆପେ ହସିଉଠିଲା, କହିଲା, “ବାପା ମୋତେ ରାସ୍ତାର ସେଇ ମୋଡ଼ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସାଙ୍ଗରେ ନେଇ ଆସିଥିଲେ, କାରଣ ମୁଁ କହିଲି ମୋତେ ଡର ଲାଗୁଛି। ଆଜି ମୋତେ ମୋ ସାଙ୍ଗ ରଜ୍ଜୋ ଘରେ ଶୋଇବାକୁ ହେବ, ଶୋଇବାକୁ ନୁହେଁ ଜାଗିବାକୁ ହେବ। କାରଣ ବାଦାମର ପ୍ରଥମ କଢ଼ ଫୁଟିବାର ଖୁସିରେ ଆମେ ସବୁ ସାଙ୍ଗମାନେ ରାତିସାରା ଜାଗିବୁ ଆଉ ଗୀତ ଗାଇବୁ। ମୁଁ ତ ଅପରାହ୍ନରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଥିଲି ଏଠାକୁ ଆସିବାକୁ। କିନ୍ତୁ ଧାନ ସଫା କରିବାର ଥିଲା, ଆଉ କପଡ଼ାର ଏହି ଯୋଡ଼ା ଯାହା ଗତକାଲି ଧୋଇଥିଲି ତାହା ଆଜି ଶୁଖିନଥିଲା। ତାକୁ ନିଆଁରେ ଶୁଖାଇଲି। ବୋଉ ଜଙ୍ଗଲକୁ କାଠ ଗୋଟାଇବାକୁ ଯାଇଥିଲା, ସେ ଏଯାଏଁ ଆସିନଥିଲା। ସେ ନଆସିବା ଯାଏଁ ମୁଁ ମକା କଣ୍ଡା, ଶୁଖିଲା ଆପ୍ରିକଟ୍ (ଖୁବାନୀ) ଏବଂ ଜରୱାଲୋ (ଏକ ପ୍ରକାର ବଣୁଆ ଫଳ) ତୁମ ପାଇଁ କେମିତି ଆଣିଥାନ୍ତି? ଦେଖ, ମୁଁ ଏସବୁ ତୁମ ପାଇଁ ଆଣିଛି। ହାଏ, ତୁମେ ସତରେ ରାଗି କି ଠିଆ ହୋଇଛ? ମୋ ଆଡ଼କୁ ଦେଖ, ମୁଁ ଆସିଯାଇଛି। ଆଜି ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ରାତି। ଆସ, କୂଳରେ ବନ୍ଧା ହୋଇଥିବା ଡଙ୍ଗାଟିକୁ ଫିଟାଇବା ଏବଂ ହ୍ରଦରେ ବୁଲିବା।”
ସେ ମୋ ଆଖିରେ ଆଖି ମିଶାଇ ଚାହିଁଲା ଏବଂ ମୁଁ ତା’ର ପ୍ରେମ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ହଜିଯାଇଥିବା ଆଖିର ପିତୁଳାକୁ ଦେଖିଲି, ଯେଉଁଥିରେ ସେତେବେଳେ ଜହ୍ନ ଚମକୁଥିଲା। ଆଉ ସେହି ଜହ୍ନ ଯେମିତି ମୋତେ କହୁଥିଲା— ଯାଅ, ଡଙ୍ଗା ଫିଟାଇ ହ୍ରଦର ପାଣିରେ ସୈର କର। ଆଜି ବାଦାମର ହଳଦିଆ କଢ଼ଗୁଡ଼ିକର ଆନନ୍ଦମୟ ପର୍ବ। ଆଜି ସେ ତୁମ ପାଇଁ ତା’ର ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କୁ, ତା’ ବାପାଙ୍କୁ, ତା’ର ସାନ ଭଉଣୀ ଏବଂ ବଡ଼ ଭାଇ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମିଛ କହି ଆସିଛି, କାରଣ ଆଜି ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ରାତି। ବାଦାମର ଧଳା ଶୁଖିଲା ପାଖୁଡ଼ାଗୁଡ଼ିକ ବରଫର ଗୋଳା ଭଳି ଚାରିଆଡ଼େ ବିଛେଇ ହୋଇ ପଡ଼ିଛନ୍ତି ଏବଂ କାଶ୍ମୀରର ଗୀତ ତା’ ଛାତିରେ ମାତୃଦୁଗ୍ଧ ଭଳି ଉଛୁଳି ଆସିଛି। ତା’ ବେକରେ ତୁମେ ମୋତିର ଏହି ସପ୍ତଲହରୀ ହାର ଦେଖିଲ? ମୁଁ ସେହି ନାଲି ହାରଟି ତା’ ବେକରେ ଗଳାଇ ଦେଲି ଏବଂ ତାକୁ କହିଲି, “ତାହେଲେ ଆଜି ତୁ ରାତିସାରା ଜାଗିବୁ। ଆଜି କାଶ୍ମୀର ବସନ୍ତର ପ୍ରଥମ ରାତି। ଆଜି ତୋ ବେକରେ କାଶ୍ମୀରର ଗୀତ ସେମିତି ଫୁଟିଉଠିବ, ଯେମିତି ଜହ୍ନରାତିରେ କେଶର (ଜାଫରାନ୍) ର ଫୁଲ ଫୁଟେ। ଏହି ନାଲି ହାରଟି ପିନ୍ଧିନେ।”
ଜହ୍ନ ଏସବୁ ତା’ର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଚକିତ ଆଖିର ପିତୁଳା ଭିତରୁ ଚାହିଁ ଦେଖିଲା। ତା’ପରେ ହଠାତ୍ କେଉଁ ଏକ ଗଛ ଉପରେ ବୁଲ୍ବୁଲ୍ ଚଢ଼େଇଟିଏ ଗୀତ ଗାଇଉଠିଲା, ଡଙ୍ଗାଗୁଡ଼ିକରେ ପ୍ରଦୀପ ସବୁ ଝଲସି ଉଠିଲେ ଏବଂ ଗଛଗୁଡ଼ିକ ଆରପାଖ ବସ୍ତିରୁ ଗୀତର ଏକ ମୃଦୁ ସ୍ୱର ଭାସିଆସିଲା। ଗୀତ, ପିଲାଙ୍କ ହସ-କାନ୍ଦ, ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ଗମ୍ଭୀର ସ୍ୱର, ନିଆଁର ଧୀରେ ଧୀରେ ଜଳୁଥିବା ଧୂଆଁ, ରାତିର ଖାଦ୍ୟର ବାସ୍ନା— ମାଛ, ଭାତ ଏବଂ ଶାଗର ସେହି ନରମ ସ୍ୱାଦ, ଏବଂ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ରାତିର ଯୌବନ। ମୋର ସବୁ ରାଗ ଧୋଇ ହୋଇଗଲା। ମୁଁ ତା’ ହାତକୁ ମୋ ହାତ ଭିତରକୁ ନେଇଗଲି ଏବଂ ତାକୁ କହିଲି, “ଆସ, ହ୍ରଦକୁ ଯିବା।”
ପୋଲ ପଛରେ ରହିଗଲା, ପାଦଚଲା ରାସ୍ତା ପଛରେ ରହିଗଲା, ବାଦାମ ଗଛର ସେହି ଧାଡ଼ି ଶେଷ ହେଲା। ଏବେ ଆମେ ହ୍ରଦର କୂଳେ କୂଳେ ଚାଲୁଥିଲୁ। ବୁଦା ଭିତରେ ବେଙ୍ଗମାନେ ରାବୁଥିଲେ। ବେଙ୍ଗ, ଝିଙ୍କାରୀ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କୀଟପତଙ୍ଗଙ୍କ ସେହି ବେସୁରା ଶବ୍ଦ ମଧ୍ୟ ଏକ ମଧୁର ସଙ୍ଗୀତ ପାଲଟି ଯାଇଥିଲା। ଏକ ସ୍ୱପ୍ନିଳ ସ୍ୱରଲହରୀ! ଶୋଇପଡ଼ିଥିବା ହ୍ରଦ ମଝିରେ ଜହ୍ନର ଡଙ୍ଗା ଠିଆ ହୋଇଥିଲା— ସ୍ଥିର, ନିଶ୍ଚଳ, ପ୍ରେମର ଅପେକ୍ଷାରେ, ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷ ହେବ ଏମିତି ଠିଆ ହୋଇଛି। ମୋର ଏବଂ ତା’ର ପ୍ରେମର ପ୍ରତୀକ୍ଷାରେ, ତୁମର ଏବଂ ତୁମ ପ୍ରିୟତମାର ହସର ପ୍ରତୀକ୍ଷାରେ, ମଣିଷର ମଣିଷକୁ ଚାହିଁବାର ଅଭିଳାଷର ପ୍ରତୀକ୍ଷାରେ। ଏହି ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ରାତିର ସୁନ୍ଦର ପବିତ୍ରତା କୌଣସି ଜଣେ କୁମାରୀର ଅଛୁଆଁ ଶରୀର ଭଳି ପ୍ରେମର ପବିତ୍ର ସ୍ପର୍ଶକୁ ଅପେକ୍ଷା କରି ରହିଛି।
ଡଙ୍ଗାଟି ଏକ ଆପ୍ରିକଟ୍ ଗଛରେ ବନ୍ଧା ହୋଇଥିଲା, ଯାହା ଠିକ୍ ହ୍ରଦ କୂଳରେ ଉଠିଥିଲା। ସେଠାକାର ମାଟି ଖୁବ୍ ନରମ ଥିଲା ଏବଂ ଜହ୍ନ ଆଲୋକ ପତ୍ର ଆଢୁଆଳରୁ ଗଳି ଗଳି ଆସୁଥିଲା। ବେଙ୍ଗମାନେ ଧୀରେ ଧୀରେ ଗାଉଥିଲେ ଏବଂ ହ୍ରଦର ପାଣି ବାରମ୍ବାର କୂଳକୁ ଚୁମ୍ବନ କରୁଥିଲା। ତା’ର ସେହି ଶବ୍ଦ ଆମ କାନରେ ବାରମ୍ବାର ବାଜୁଥିଲା। ମୁଁ ମୋର ଦୁଇଟି ଯାକ ହାତ ତା’ ଅଣ୍ଟାରେ ବେଢ଼ାଇ ଦେଲି ଏବଂ ତାକୁ ଜୋର୍ରେ ମୋ ଛାତିରେ ଆଉଜାଇ ନେଲି। ମୁଁ ପ୍ରଥମେ ତା’ ଆଖି ଦୁଇଟିକୁ ଚୁମ୍ବନ କଲି, ଆଉ ସତେ ଯେମିତି ହ୍ରଦର ପାଣିରେ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ପଦ୍ମ ଫୁଟିଉଠିଲେ। ପୁଣି ମୁଁ ତା’ ଗାଲକୁ ଚୁମ୍ବନ କଲି, ତେବେ ଥଣ୍ଡା ପବନର ମଧୁର ସ୍ପର୍ଶ ହଠାତ୍ ଶହ ଶହ ଗୀତ ଗାଇବାକୁ ଲାଗିଲା। ପୁଣି ମୁଁ ତା’ ଓଠକୁ ଚୁମ୍ବନ କଲି, ଆଉ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ମନ୍ଦିର, ମସଜିଦ୍ ଏବଂ ଗିର୍ଜାର ପ୍ରାର୍ଥନାର ଧ୍ୱନି ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ ହେଲା; ପୃଥିବୀର ଫୁଲ, ଆକାଶର ତାରା ଏବଂ ପବନରେ ଭସା ବାଦଲ ସବୁ ମିଶି ନାଚିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ପୁଣି ମୁଁ ତା’ ଚିବୁକ ଏବଂ ବେକକୁ ଚୁମ୍ବନ କଲି, ଆଉ ସେହି ପଦ୍ମଗୁଡ଼ିକ ଧୀରେ ଧୀରେ କଢ଼ ଭଳି ସଙ୍କୁଚିତ ହୋଇଗଲେ, ଗୀତଗୁଡ଼ିକ ଧୀମେଇ ଗଲେ ଏବଂ ନୃତ୍ୟ ସ୍ଥିର ହୋଇଗଲା। ଏବେ ପୁଣି ସେଇ ବେଙ୍ଗର ଶବ୍ଦ, ହ୍ରଦର ସେଇ ନରମ ସ୍ପର୍ଶ ଏବଂ ମୋ ଛାତିରେ ମୁହଁ ଗୁଞ୍ଜି କେହି ଜଣେ କୋହ ସମ୍ଭାଳୁଥିଲା।
ମୁଁ ଧୀରେ ସେହି ଡଙ୍ଗାଟିକୁ ଫିଟାଇଲି। ସେ ଡଙ୍ଗାରେ ବସିଗଲା। ମୁଁ ହାତରେ ବାଉଁଶ କାତ ଧରି ଡଙ୍ଗାକୁ ହ୍ରଦର ମଝିକୁ ନେଇଗଲି। ସେଠାରେ ଡଙ୍ଗାଟି ଆପେ ଆପେ ସ୍ଥିର ହୋଇ ରହିଗଲା, ନା ଏପାଖକୁ ଭସୁଥିଲା ନା ସେପାଖକୁ। ମୁଁ କାତଟିକୁ ଉଠାଇ ଡଙ୍ଗା ଭିତରେ ରଖିଦେଲି। ସେ ତା’ର ପୋଟଳିଟି ଫିଟାଇଲା। ସେଥିରୁ ‘ଜରୱାଲୋ’ ବାହାର କରି ମୋତେ ଦେଲା ଓ ନିଜେ ବି ଖାଇବାକୁ ଲାଗିଲା। ସେହି ଫଳଗୁଡ଼ିକ ଶୁଖିଲା ଏବଂ ଖଟା-ମିଠା ଥିଲେ।
ସେ ଧୀରେ କହିଲା, “ଏହା ଗତଥରର।”
ମୁଁ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଖାଉଥିଲି ଏବଂ ତା’ ଆଡ଼କୁ ଚାହୁଁଥିଲି।
ସେ ଆସ୍ତେ କହିଲା, “ଗତ ବସନ୍ତରେ ତୁମେ ନଥିଲ।”
ଗତ ବସନ୍ତରେ ମୁଁ ନଥିଲି, ଏବଂ ଜରୱାଲୋ ଗଛ ଫୁଲରେ ଭରିଯାଇଥିଲା। ସାମାନ୍ୟ ଡାଳଟିଏ ହଲାଉଥିଲେ ଫୁଲଗୁଡ଼ିକ ତଳେ ମୋତି ଭଳି ବିଛେଇ ହୋଇ ପଡ଼ୁଥିଲେ। ଗତ ବସନ୍ତରେ ମୁଁ ନଥିଲି, ଆଉ ସେହି ଗଛଗୁଡ଼ିକ ସବୁଜ ଫଳରେ ନଇଁ ପଡ଼ିଥିଲେ। ସେହି ଖଟା ଫଳରେ ଲୁଣ-ଲଙ୍କା ଲଗାଇ ଖାଇବା ବେଳେ ପାଟି କେମିତି ସଁ ସଁ ହେଉଥିଲା, ନାକରୁ ପାଣି ବାହାରୁଥିଲା, ତଥାପି ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଆଗ୍ରହରେ ଖିଆଯାଉଥିଲା। ଗତ ବସନ୍ତରେ ମୁଁ ନଥିଲି, ଆଉ ଏହି ସବୁଜ ଫଳ ପାଚି ହଳଦିଆ, ସୁନେଲୀ ଓ ନାଲି ହୋଇଯାଇଥିଲେ। ସେହି ଖୁସିଭରା ନିଷ୍ପାପ ଆଖିଗୁଡ଼ିକ ତାକୁ ଦେଖି ନାଚି ଉଠୁଥିଲେ। ସେହି ନାଲି ନାଲି ଫଳକୁ କେତେ ସୁନ୍ଦର ହାତ ସବୁ ଗୋଟାଇ ଆଣିଥିଲେ, ସୁନ୍ଦର ଓଠ ତା’ର ସତେଜ ରସ ଚୁଷିଥିଲା ଏବଂ ଘରର ଛାତ ଉପରେ ଶୁଖିବାକୁ ରଖିଦେଇଥିଲା, ଯେପରିକି ଯେତେବେଳେ ଗୋଟିଏ ବସନ୍ତ ଚାଲିଯିବ ଓ ଦ୍ୱିତୀୟ ବସନ୍ତ ଆସିବ, ମୁଁ ଆସିବି ଏବଂ ଏହାର ସ୍ୱାଦ ନେଇପାରିବି।
ତା’ପରେ ଆମେ ଶୁଖିଲା ଆପ୍ରିକଟ୍ ଖାଇଲୁ। ଆପ୍ରିକଟ୍ ପ୍ରଥମେ ତ ବହୁତ ମିଠା ଲାଗେନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ପାଟିର ଲାଳରେ ତାହା ମିଶିଯାଏ, ସେତେବେଳେ ମହୁ ଏବଂ ଚିନିର ମିଠା ସ୍ୱାଦ ଦିଏ।
ମୁଁ କହିଲି, “ଖୁବ୍ ନରମ ଓ ମିଠା।” ସେ ଏକ ମଞ୍ଜିକୁ ଦାନ୍ତରେ ଭାଙ୍ଗି ମୋତେ ଦେଲା, “ଖାଅ।”
ସେହି ମଞ୍ଜିଟି ବାଦାମ ଭଳି ମିଠା ଥିଲା।
“ଏମିତି ଆପ୍ରିକଟ୍ ମୁଁ କେବେ ଖାଇନାହିଁ।”
ସେ କହିଲା, “ଏହା ଆମ ଅଗଣାର ଗଛ। ଆମର ଗୋଟିଏ ହିଁ ଆପ୍ରିକଟ୍ ଗଛ ଅଛି, କିନ୍ତୁ ଏତେ ବଡ଼, ନାଲି ଏବଂ ମିଠା ଫଳ ହୁଏ ଯେ ମୁଁ କ’ଣ କହିବି। ଯେତେବେଳେ ଏହା ପାଚିଯାଏ, ମୋ ସବୁ ସାଙ୍ଗମାନେ ଏକାଠି ହୋଇଯାନ୍ତି ଏବଂ ମୋତେ ମାଗନ୍ତି। ଗତ ବସନ୍ତରେ…”
ଆଉ ମୁଁ ଭାବିଲି, ଗତ ବସନ୍ତରେ ମୁଁ ନଥିଲି। କିନ୍ତୁ ଆପ୍ରିକଟ୍ ଗଛଟି ଅଗଣାରେ ଏମିତି ହିଁ ଠିଆ ହୋଇଥିଲା। ଗତ ବସନ୍ତରେ ସେ ନରମ ନରମ ପତ୍ରରେ ଭରିଯାଇଥିଲା। ପୁଣି ସେଥିରେ କଞ୍ଚା ଫଳ ଫଳିଥିଲା, ଯାହା ମଧ୍ୟାହ୍ନ ଭୋଜନ ସହ ଚଟଣି କାମ କରୁଥିଲା। ଗତ ବସନ୍ତରେ ମୁଁ ନଥିଲି, ପୁଣି ସେଗୁଡ଼ିକ ସୁନେଲୀ ରଙ୍ଗ ଧାରଣ କଲେ। ସେହି ନାଲି ନାଲି ଫଳଗୁଡ଼ିକ କାଶ୍ମୀରୀ ଗୋପୀଙ୍କ ଭଳି ରସାଳ ଥିଲେ। ସାନଭାଇ ଗଛ ଉପରକୁ ଚଢ଼ି ଫଳ ତୋଳି ଭଉଣୀର ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତଳକୁ ଫିଙ୍ଗୁଥିଲା। କେତେ ମିଠା ଥିଲା ଗତ ବସନ୍ତର ସେହି ରସଭରା ଫଳ, ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ନଥିଲି…
ଫଳ ଖାଇସାରି ସେ ମକା କଣ୍ଡା ବାହାର କଲା। କେତେ ସୁନ୍ଦର ବାସ୍ନା ଥିଲା ତା’ର! ସୁନେଲୀ ରଙ୍ଗରେ ପୋଡ଼ା ହୋଇଥିବା ମକା, ଚମକୁଥିବା ମୋତି ଭଳି ଦାନା ଏବଂ ସ୍ୱାଦରେ ଅତି ମିଠା।
ସେ କହିଲା, “ଏହା ମିଶ୍ରି ମକା।”
“ଅତି ମିଠା,” ମୁଁ ମକା ଖାଉ ଖାଉ କହିଲି।
ସେ କହିଲା, “ଗତ ଫସଲରୁ ମାଠିଆ ଭିତରେ ଲୁଚାଇ ରଖିଥିଲି, ବୋଉ ଆଖିରୁ ଆଢୁଆଳରେ।”
ମୁଁ ମକାର ଗୋଟିଏ ପାଖରୁ କିଛି ଦାନା ଖାଇ ତା’ ପାଇଁ ରଖିଦେଲି, ପୁଣି ସେ ସେହି ଜାଗାରୁ ଖାଇ ମୋ ପାଇଁ ରଖିଦେଲା। ଏମିତି ଆମେ ଦୁହେଁ ଗୋଟିଏ ମକା କଣ୍ଡାକୁ ମିଶି ଖାଇଲୁ। ମୁଁ ଭାବିଲି, ଏହି ମକା କେତେ ମିଠା, ଯେତେବେଳେ ତୁ ଥିଲୁ କିନ୍ତୁ ମୁଁ ନଥିଲି। ଯେତେବେଳେ ତୋ ବାପା ବିଲରେ ହଳ କରୁଥିଲେ, ମଞ୍ଜି ବୁଣୁଥିଲେ, ବାଦଲ ପାଣି ଦେଉଥିଲା, ମାଟି ନୂଆ ଗଛ କଅଁଳାଉଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ତୁ କାମ କରୁଥିଲୁ। ପୁଣି ଗଛ ବଡ଼ ହେଲା, ମକାରେ କ୍ଷୀର ଭଳି ନରମ ଦାନା ଆସିଲା, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ନଥିଲି। ଧୀରେ ଧୀରେ ମକା ପାକଳ ହେଲା, ତା’ର ରଙ୍ଗ ମାଟି ଭଳି ଧୂସର ହେଲା, ମୁଁ ସେତେବେଳେ ବି ଆସିନଥିଲି। ପୁଣି ବିଲରୁ ଫସଲ ଅମଳ ହେଲା, ତୁ ତୋ ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ସହ ପ୍ରେମର ଗୀତ ଗାଇଲୁ ଏବଂ କିଛି ମକା ଲୁଚାଇ ପୋଡ଼ିବା ପାଇଁ ରଖିଦେଲୁ। ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ନଥିଲି, ମାଟି ଥିଲା, ସୃଷ୍ଟି ଥିଲା, ପ୍ରେମର ଗୀତ ଥିଲା, ନିଆଁରେ ପୋଡ଼ା ମକା ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ମୁଁ ନଥିଲି।
ମୁଁ ଆନନ୍ଦରେ ତା’ ଆଡ଼କୁ ଚାହିଁଲି ଏବଂ କହିଲି, “ଆଜି ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ରାତିରେ ଯେମିତି ପ୍ରତିଟି କଥା ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା। ଗତକାଲି ଯାଏଁ ଯାହା ଅଧୁରା ଥିଲା, ଆଜି ତାହା ପୂରଣ ହେଲା।”
ସେ ମକାକୁ ମୋ ପାଟି ପାଖକୁ ନେଇ ଆସିଲା, ତା’ ଓଠର ଉଷ୍ମ ସ୍ପର୍ଶ ଏବେ ବି ସେହି ମକାରେ ଥିଲା। ମୁଁ କହିଲି, “ମୁଁ ତୁମକୁ ଚୁମ୍ବନ କରିବି?”
ସେ କହିଲା, “ଉଁହୁଁ, ଡଙ୍ଗା ବୁଡ଼ିଯିବ।”
“ତାହେଲେ କ’ଣ କରିବା?” ମୁଁ ପଚାରିଲି।
ସେ କହିଲା, “ବୁଡ଼ିଯାଉ…”
ସେହି ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ରାତି ମୁଁ ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭୁଲିନାହିଁ। ମୋ ବୟସ ଏବେ ପ୍ରାୟ ସତୁରି ବର୍ଷ, କିନ୍ତୁ ସେହି ରାତି ମୋ ମନରେ ଏମିତି ଚମକୁଛି ସତେ ଯେମିତି କାଲିର କଥା। ଏତେ ପବିତ୍ର ପ୍ରେମ ମୁଁ ଆଜି ଯାଏଁ କାହାକୁ କରିନାହିଁ, ସେ ମଧ୍ୟ କରିନଥିବ। ସେହି ଜାଦୁ କିଛି ଅଲଗା ଥିଲା, ଯାହା ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ରାତିରେ ଆମ ଦୁହିଁଙ୍କୁ ଏମିତି ମିଶାଇ ଦେଲା ଯେ ସେ ଆଉ ଘରକୁ ଫେରିଲାନି। ସେହି ରାତିରେ ସେ ମୋ ସହ ପଳାଇ ଆସିଲା ଏବଂ ଆମେ ପାଞ୍ଚ-ଛଅ ଦିନ ଧରି ପ୍ରେମରେ ହଜିଯାଇଥିବା ପିଲାଙ୍କ ଭଳି ଜଙ୍ଗଲ କୂଳରେ, ନଦୀ-ନାଳ ପାଖରେ, ଅଖରୋଟ ଗଛର ଛାଇ ତଳେ ବୁଲୁଥିଲୁ— ଦୁନିଆର ସବୁ ଚିନ୍ତାରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ। ପୁଣି ମୁଁ ଏହି ହ୍ରଦ କୂଳରେ ଗୋଟିଏ ଛୋଟ ଘର କିଣିଲି ଏବଂ ସେଥିରେ ଆମେ ଦୁହେଁ ରହିଲୁ। ପ୍ରାୟ ମାସେ ପରେ ମୁଁ ଶ୍ରୀନଗର ଗଲି ଏବଂ ତାକୁ କହିଗଲି ଯେ ତୃତୀୟ ଦିନ ଫେରିଆସିବି। ତୃତୀୟ ଦିନ ମୁଁ ଯେତେବେଳେ ଫେରିଲି, ଦେଖିଲି ସେ ଜଣେ ଯୁବକ ସହ ଖୁବ୍ ହସଖୁସିରେ କଥା ହେଉଛି। ସେମାନେ ଦୁହେଁ ଗୋଟିଏ ଥାଳିରେ ଖାଉଛନ୍ତି, ପରସ୍ପର ପାଟିରେ ଖୁଆଇ ଦେଉଛନ୍ତି ଆଉ ହସୁଛନ୍ତି। ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖିନେଲି, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ମୋତେ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ। ସେମାନେ ନିଜ ଆନନ୍ଦରେ ଏତେ ମଗ୍ନ ଥିଲେ ଯେ ମୋ ଉପରେ ନଜର ପଡ଼ିଲାନି। ଆଉ ମୁଁ ଭାବିଲି, ଏହା ହେଉଛି ଗତ ବସନ୍ତ ବା ତା’ ପୂର୍ବ ବସନ୍ତର ପ୍ରେମିକ, ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ନଥିଲି। ପୁଣି ହୁଏତ ଆଗକୁ ବି ଏମିତି କେତେ ବସନ୍ତ ଆସିବ, କେତେ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ରାତି ଆସିବ, ଯେତେବେଳେ ପ୍ରେମ ବେକାବୁ ହୋଇ ନାଚିବ। ଆଜି ତୋ ଘରକୁ ଶରତ (ଖିଜାଁ) ଆସିଯାଇଛି, ଯେମିତି ପ୍ରତି ବସନ୍ତ ପରେ ଆସେ। ଏବେ ତୋର ଏଠି କ’ଣ କାମ? ଏହା ଭାବି ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ନଭେଟି ଫେରିଆସିଲି ଏବଂ ପୁଣି କେବେ ମୋର ସେହି ପ୍ରଥମ ବସନ୍ତକୁ ଭେଟିଲି ନାହିଁ।
ଆଉ ଏବେ ମୁଁ ଅଠଚାଳିଶ ବର୍ଷ ପରେ ଫେରିଛି। ମୋ ପୁଅମାନେ ମୋ ସହ ଅଛନ୍ତି। ମୋ ସ୍ତ୍ରୀ ମରିସାରିଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ମୋ ପୁଅମାନଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ସେମାନଙ୍କ ପିଲାମାନେ ମୋ ସହ ଅଛନ୍ତି। ଆମେ ବୁଲୁ ବୁଲୁ ସମ୍ମଲ ହ୍ରଦ କୂଳକୁ ଚାଲିଆସିଛୁ। ଏପ୍ରିଲ ମାସର ସମୟ ଏବଂ ସଞ୍ଜ ନଇଁ ଆସିଲାଣି। ମୁଁ ବହୁ ସମୟ ଧରି ପୋଲ କୂଳରେ ଠିଆ ହୋଇ ବାଦାମ ଗଛର ସେହି ଧାଡ଼ିକୁ ଚାହୁଁଛି। ଥଣ୍ଡା ପବନରେ ଧଳା କଢ଼ର ଗୁଚ୍ଛଗୁଡ଼ିକ ଦୋହଲୁଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ପାଦଚଲା ରାସ୍ତାରେ ସେହି ଚିହ୍ନା ପାଦର ଶବ୍ଦ ଶୁଭୁନାହିଁ। ଜଣେ ସୁନ୍ଦରୀ ଝିଅ ହାତରେ ଏକ କୁନି ପୋଟଳି ଧରି ପୋଲ ଉପର ଦେଇ ଦୌଡ଼ି ପଳାଉଛି, ଆଉ ମୋ ହୃଦୟ ହଠାତ୍ ଆନ୍ଦୋଳିତ ହୋଇଉଠୁଛି। ଦୂର ବସ୍ତିରୁ କେଉଁ ଏକ ସ୍ତ୍ରୀ ତା’ ସ୍ୱାମୀକୁ ଡାକୁଛି, ଖାଇବାକୁ ଡାକୁଛି। କେଉଁଠି କବାଟ ବନ୍ଦ ହେବାର ଶବ୍ଦ ଶୁଭୁଛି ତ କାନ୍ଦୁଥିବା ପିଲାଟିଏ ହଠାତ୍ ଚୁପ୍ ହୋଇଯାଉଛି। ଛାତରୁ ଧୂଆଁ ବାହାରୁଛି, ପକ୍ଷୀମାନେ କଳରବ କରି ଗଛ ଡାଳରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଉଛନ୍ତି। କେଉଁ ଏକ ନାଉରିଆ ଗୀତ ଗାଉଛି ଏବଂ ତା’ର ସ୍ୱର ଦିଗବଳୟ ଆରପାରିରେ ହଜିଯାଉଛି।
ମୁଁ ପୋଲ ପାର ହୋଇ ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଛି। ମୋ ପୁଅ, ବୋହୂ ଓ ନାତିନାତୁଣୀମାନେ ମୋ ପଛରେ ଆସୁଛନ୍ତି। ଏଠାରେ ବାଦାମ ଗଛର ଧାଡ଼ି ଶେଷ ହେଲା। ହ୍ରଦର କୂଳ ଆସିଲା। ଏହା ସେହି ଆପ୍ରିକଟ୍ ଗଛ, କିନ୍ତୁ କେତେ ବଡ଼ ହୋଇଯାଇଛି! ଆଉ ଡଙ୍ଗା… ଏହା ଏକ ଡଙ୍ଗା, କିନ୍ତୁ ଏହା କ’ଣ ସେଇ ଡଙ୍ଗା? ସାମ୍ନାରେ ସେହି ଘର, ମୋର ପ୍ରଥମ ବସନ୍ତର ଘର। ମୋର ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ରାତିର ପ୍ରେମ।
ଘରେ ଆଲୋକ ଜଳୁଛି, ପିଲାଙ୍କ ସ୍ୱର ଶୁଭୁଛି। କେହି ଜଣେ ଗମ୍ଭୀର ସ୍ୱରରେ ଗାଉଛି, କେଉଁ ଜଣେ ବୃଦ୍ଧା ତାକୁ ପାଟି କରି ଚୁପ୍ କରାଉଛି। ମୁଁ ଭାବୁଛି, ଅଧ ଶତାବ୍ଦୀ ବିତିଗଲାଣି, ମୁଁ ଏହି ଘରକୁ ଦେଖିନାହିଁ। ଦେଖିନେଲେ କ୍ଷତି କ’ଣ? ଶେଷରେ ମୁଁ ତ ଏହାକୁ କିଣିଥିଲି। ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ ମୁଁ ଏବେ ବି ଏହାର ମାଲିକ। ଦେଖିବାରେ ଅସୁବିଧା କ’ଣ? ମୁଁ ଘର ଭିତରକୁ ଚାଲିଗଲି।
ଖୁବ୍ ସୁନ୍ଦର ପିଲାମାନେ। ଜଣେ ଯୁବତୀ ତା’ ସ୍ୱାମୀ ପାଇଁ ଥାଳିରେ ଖାଦ୍ୟ ବାଢ଼ୁଛି, ମୋତେ ଦେଖି ସେ ଅଟକି ଗଲା। ଦୁଇଟି ପିଲା ଝଗଡ଼ା କରୁଥିଲେ, ମୋତେ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଚୁପ୍ ହୋଇଗଲେ। ବୃଦ୍ଧା ଜଣକ, ଯିଏ ଏବେ ରାଗରେ ଗାଳି କରୁଥିଲା, ସେ ମୋ ପାଖକୁ ଆସି ଠିଆ ହେଲା ଏବଂ କହିଲା, “କିଏ ତୁମେ?”
ମୁଁ କହିଲି, “ଏହି ଘର ମୋର।”
ସେ କହିଲା, “ତୁମ ବାପାଙ୍କର?”
ମୁଁ କହିଲି, “ମୋ ବାପାଙ୍କର ନୁହେଁ, ମୋର। ପ୍ରାୟ ଅଠଚାଳିଶ ବର୍ଷ ତଳେ ମୁଁ ଏହାକୁ କିଣିଥିଲି। ବସ୍, ଏହି ସମୟରେ ଏମିତି ହିଁ ଏହାକୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାଲିଆସିଲି। ଆପଣମାନଙ୍କୁ ବାହାର କରିବାକୁ ଆସିନାହିଁ। ଏ ଘର ଏବେ ଆପଣଙ୍କର ହିଁ। ମୁଁ ତ ଏମିତି ହିଁ…”
ମୁଁ ଏତିକି କହି ଫେରିବାକୁ ଲାଗିଲି। ବୃଦ୍ଧାର ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକ ସେହି ସ୍ତମ୍ଭକୁ ଶକ୍ତ କରି ଧରିନେଲେ। ସେ ଏକ ଦୀର୍ଘଶ୍ୱାସ ନେଲା।
କହିଲା, “ତାହେଲେ ତୁମେ ସିଏ! ଏତେ ବର୍ଷ ପରେ କେହି କେମିତି ଚିହ୍ନିବ?”
ସେ ସ୍ତମ୍ଭକୁ ଆଉଜି ବହୁ ସମୟ ଯାଏଁ ନୀରବ ଠିଆ ହେଲା। ମୁଁ ତଳେ ଅଗଣାରେ ଚୁପ୍ଚାପ୍ ଠିଆ ହୋଇ ତାକୁ ଚାହୁଁଥିଲି। ପୁଣି ସେ ଆପେ ଆପେ ହସିଉଠିଲା।
କହିଲା, “ଆସ, ମୁଁ ତୁମକୁ ମୋ ଘରର ଲୋକଙ୍କ ସହ ଚିହ୍ନା କରାଇଦିଏ। ଦେଖ, ଏହା ମୋର ବଡ଼ ପୁଅ, ଏହା ତା’ ସାନ, ଏହା ବଡ଼ ପୁଅର ସ୍ତ୍ରୀ, ଏହା ମୋର ବଡ଼ ନାତି— ପ୍ରଣାମ କର ପୁଅ, ଏହା ନାତୁଣୀ। ଆଉ ଏହା ମୋ ସ୍ୱାମୀ… ଉଁହୁଁ, ତାଙ୍କୁ ଜଗାଅନାହିଁ, ପଅରଦିନରୁ ତାଙ୍କୁ ଜ୍ୱର ହେଉଛି, ଶୋଇବାକୁ ଦିଅ।”
ସେ କହିଲା, “ତୁମକୁ କ’ଣ ଖାଇବାକୁ ଦେବି?”
ମୁଁ କାନ୍ଥରେ ଝୁଲୁଥିବା ମକା କଣ୍ଡାଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖିଲି। ପୋଡ଼ା ମକା, ସୁନେଲୀ ମୋତି ଭଳି ଚମକୁଥିବା ଦାନା।
ଆମେ ଦୁହେଁ ସ୍ମିତହାସ୍ୟ ଦେଲୁ।
ସେ କହିଲା, “ମୋର ତ ଅଧିକାଂଶ ଦାନ୍ତ ଝଡ଼ିଗଲାଣି, ଯାହା ଅଛି ତାହା ବି କାମ କରୁନାହିଁ।”
ମୁଁ କହିଲି, “ମୋର ବି ସେଇ ଦଶା, ମକା ଖାଇପାରିବି ନାହିଁ।”
ମୋତେ ଘର ଭିତରକୁ ଯାଉଥିବା ଦେଖି ମୋ ପରିବାରର ଲୋକେ ବି ଭିତରକୁ ଚାଲିଆସିଲେ। ଏବେ ଘରଟି କୋଳାହଳମୟ ହୋଇଗଲା। ପିଲାମାନେ ଖୁବ୍ ଶୀଘ୍ର ପରସ୍ପର ସହ ମିଶିଗଲେ। ଆମେ ଦୁହେଁ ଧୀରେ ଧୀରେ ବାହାରକୁ ଚାଲିଆସିଲୁ ଏବଂ ହ୍ରଦ କୂଳେ କୂଳେ ଚାଲିବାକୁ ଲାଗିଲୁ।
ସେ କହିଲା, “ମୁଁ ଛଅ ବର୍ଷ ତୁମକୁ ଅପେକ୍ଷା କଲି। ତୁମେ ସେଦିନ କାହିଁକି ଆସିଲ ନାହିଁ?”
ମୁଁ କହିଲି, “ମୁଁ ଆସିଥିଲି। କିନ୍ତୁ ତୁମକୁ ଜଣେ ଅନ୍ୟ ଯୁବକ ସହ ଦେଖି ଫେରିଗଲି।”
“କ’ଣ କହୁଛ?” ସେ ପଚାରିଲା।
“ହଁ, ତୁମେ ତା’ ସହ ଗୋଟିଏ ଥାଳିରେ ଖାଉଥିଲ, ସେ ତୁମ ପାଟିରେ ଆଉ ତୁମେ ତା’ ପାଟିରେ ଖୁଆଇ ଦେଉଥିଲ।”
ସେ ଏକଦମ୍ ଚୁପ୍ ହୋଇଗଲା। ପୁଣି ଜୋର୍ରେ ହସିବାକୁ ଲାଗିଲା, ଖୁବ୍ ଜୋର୍ରେ ହସିଲା।
“କ’ଣ ହେଲା?” ମୁଁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ ପଚାରିଲି।
ସେ କହିଲା, “ଆରେ! ସେ ତ ମୋର ଆପଣାର ସଗା ଭାଇ ଥିଲା!”
ସେ ପୁଣି ହସିବାକୁ ଲାଗିଲା, “ସେ ମୋତେ ଦେଖା କରିବାକୁ ଆସିଥିଲା, ସେଦିନ ତୁମେ ବି ଆସିବାର ଥିଲା। ସେ ଫେରିଯାଉଥିଲା, ମୁଁ ତାକୁ ଅଟକାଇଲି ଯେପରି ସେ ତୁମକୁ ଭେଟି ଯିବ। କିନ୍ତୁ ତୁମେ ତ ଆଉ ଆସିଲ ନାହିଁ।”
ସେ ଏକଦମ୍ ଗମ୍ଭୀର ହୋଇଗଲା, “ଛଅ ବର୍ଷ ମୁଁ ତୁମ ବାଟ ଚାହିଁଲି। ତୁମେ ଚାଲିଯିବା ପରେ ଭଗବାନ ମୋତେ ପୁଅଟିଏ ଦେଲେ— ତୁମର ପୁଅ। କିନ୍ତୁ ବର୍ଷକ ପରେ ସେ ବି ମରିଗଲା। ଚାରି ବର୍ଷ ମୁଁ ଆହୁରି ଅପେକ୍ଷା କଲି, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଆସିଲନି। ତା’ପରେ ମୁଁ ବାହା ହୋଇଗଲି।”
ଦୁଇଟି ପିଲା ବାହାରକୁ ଆସିଲେ। ଖେଳୁ ଖେଳୁ ଜଣେ ପୁଅ ଅନ୍ୟ ଝିଅଟିକୁ ମକା ଖୁଆଇ ଦେଉଥିଲା।
ସେ କହିଲା, “ସେ ମୋର ନାତି।”
ମୁଁ କହିଲି, “ସେ ମୋର ନାତୁଣୀ।”
ସେମାନେ ଦୁହେଁ ଦୌଡ଼ି ଦୌଡ଼ି ହ୍ରଦ କୂଳରେ ବହୁ ଦୂରକୁ ଚାଲିଗଲେ— ଜୀବନର ଦୁଇଟି ସୁନ୍ଦର ଛବି! ଆମେ ବହୁ ସମୟ ଯାଏଁ ସେମାନଙ୍କୁ ଚାହିଁ ରହିଲୁ। ସେ ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଲା, କହିଲା, “ଆଜି ତୁମେ ଆସିଛ, ମୋତେ ଖୁବ୍ ଭଲ ଲାଗୁଛି। ମୁଁ ମୋ ଜୀବନ ଗଢ଼ି ନେଇଛି, ଏହାର ସବୁ ସୁଖ-ଦୁଃଖ ଦେଖିଛି। ମୋର ହସଖୁସିର ସଂସାର, ଆଉ ଆଜି ତୁମେ ବି ଆସିଛ, ମୋତେ ଟିକେ ବି ଖରାପ ଲାଗୁନାହିଁ।”
ମୁଁ କହିଲି, “ମୋର ବି ସେଇଆ। ଭାବୁଥିଲି ଜୀବନସାରା ତୁମକୁ ଆଉ ଭେଟିବିନି, ସେଥିପାଇଁ ଏତେ ବର୍ଷ ଏପଟକୁ ଆସିନଥିଲି। ଏବେ ଆସିଛି, ମୋତେ ବି ଜମାରୁ ଖରାପ ଲାଗୁନାହିଁ।”
ଆମେ ଦୁହେଁ ଚୁପ୍ ହୋଇଗଲୁ। ପିଲାମାନେ ଖେଳୁ ଖେଳୁ ଆମ ପାଖକୁ ଚାଲିଆସିଲେ। ସେ ମୋ ନାତୁଣୀକୁ କୋଳକୁ ନେଇଗଲା, ମୁଁ ତା’ ନାତିକୁ। ସେ ମୋ ନାତୁଣୀକୁ ଚୁମ୍ବନ କଲା, ମୁଁ ତା’ ନାତିକୁ; ଆଉ ଆମେ ଦୁହେଁ ଆନନ୍ଦରେ ପରସ୍ପରକୁ ଚାହିଁଲୁ। ତା’ ଆଖିର ପିତୁଳାରେ ଜହ୍ନ ଚମକୁଥିଲା ଏବଂ ସେହି ଜହ୍ନ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଆନନ୍ଦରେ କହୁଥିଲା— “ମଣିଷ ମରିଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଜୀବନ କେବେ ମରେନାହିଁ। ବସନ୍ତ ଶେଷ ହୋଇଯାଏ, କିନ୍ତୁ ପୁଣି ଅନ୍ୟ ଏକ ବସନ୍ତ ଆସେ। ଛୋଟ ଛୋଟ ପ୍ରେମ କାହାଣୀ ବି ଶେଷ ହୋଇଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଜୀବନର ସେହି ମହାନ ଓ ପ୍ରକୃତ ପ୍ରେମ ସଦାସର୍ବଦା ଜୀବିତ ରହେ। ତୁମେ ଦୁହେଁ ଗତ ବସନ୍ତରେ ନଥିଲ, ଏହି ବସନ୍ତ ତୁମେ ଦେଖିଲ, ଏହାର ଆସନ୍ତା ବସନ୍ତରେ ତୁମେ ନଥିବ। କିନ୍ତୁ ଜୀବନ ତଥାପି ରହିବ, ଯୌବନ ରହିବ, ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ରହିବ ଏବଂ ନିଷ୍ପାପତା ମଧ୍ୟ ରହିବ।”
ପିଲାମାନେ ଆମ କୋଳରୁ ଓହ୍ଲାଇ ପଡ଼ିଲେ, କାରଣ ସେମାନେ ଏକୁଟିଆ ଖେଳିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ। ସେମାନେ ଦୌଡ଼ି ଦୌଡ଼ି ସେହି ଆପ୍ରିକଟ୍ ଗଛ ପାଖକୁ ଚାଲିଗଲେ, ଯେଉଁଠି ଡଙ୍ଗାଟି ବନ୍ଧା ହୋଇଥିଲା।
ମୁଁ ପଚାରିଲି, “ଏହା ସେଇ ଗଛ?”
ସେ ହସି କହିଲା, “ନା, ଏହା ଅନ୍ୟ ଏକ ଗଛ।”
ଉତ୍ସ: କୃଷ୍ଣ ଚନ୍ଦରଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗଳ୍ପ
